Bij de hond komen verschillende, erfelijke oogafwijkingen voor:

• Retinadegeneratie of Progressieve Retina Atrofie (PRA): een groep van erfelijke netvliesafwijkingen die bij veel rassen voorkomt en in het eindstadium tot blindheid leidt.
• Cataract (congenitaal):  aangeboren grauwe staar.
• Retina Dysplasie (RD):  aangeboren netvliesafwijking.
• Collie Eye Anomalie: aangeboren afwijking van het netvlies, het vaatvlies en de oogzenuw.
• Ligamentum pectinatum abnormaliteit (Goniodysplasie): aangeboren afwijking van de afvoer van het oogvocht. Een deel van de honden met deze afwijking ontwikkelt hoge oogdruk (glaucoom)
• Entropion: afwijking waarbij een ooglid (meestal het onderooglid) naar binnen draait.
• Distichiasis: abnormale haargroei in o.a. de ooglidrand, waardoor het oog kan beschadigen.
• Cataract (niet-congenitaal): Staar. In de lens zijn troebelingen aanwezig. Cataract kan aan één oog of aan beide ogen voorkomen. Onderscheid met de bekende blauwe waas bij oudere honden (een normaal verouderingsproces) is meestal goed te maken.
• Lensluxatie: loslaten van de lens. Dit kan een drukverhoging (glaucoom) in het oog veroorzaken en zo tot blindheid leiden.
• Microphtalmie: afwijking met te kleine, onderontwikkelde oogbollen.
• Cornea Dystrofie: troebel hoornvlies, meestal centraal op het hoornvlies.

PRA

gezonde retina

Omdat bij de Saarlooswolfhond van alle erfelijke oogafwijkingen PRA het meest voorkomt, gaan we er hier wat dieper op in.  Van Progressieve Retina Atrofie, kortweg PRA, zijn verschillende uitingsvormen bekend die allemaal onder de noemer PRA vallen. In het beginstadium hebben de lijders van dit erfelijk oogdefect allemaal zichtfunctieverlies. De retina - het netvlies - degenereert ongeveer tegelijkertijd aan beide ogen en de honden worden soms binnen een paar jaar blind. Sommige honden worden slechts gedeeltelijk blind, afhankelijk van de leeftijd waarop de ziekte zich openbaarde. Het is mogelijk dat de hond overlijdt door ouderdom of een andere oorzaak, voordat het eindstadium van PRA is bereikt. Er zijn vormen van PRA - ook bij de Saarlooswolfhond - waar het klinisch beeld soms jarenlang stil blijft staan, om daarna verder - soms zeer langzaam - te degenereren.

Komt PRA voor bij de Saarlooswolfhond?

Ja, zoals gezegd komt ook bij de Saarlooswolfhond PRA voor. Helaas is er nog geen DNA marker gevonden waarmee het gen, dat verantwoordelijk is voor deze erfelijke oogziekte, kan worden opgespoord. Bij een aantal hondenrassen is deze marker wel gevonden. De AVLS wil graag inzicht krijgen in hoeverre deze ziekte zich binnen de populatie heeft verspreid. Daarom nodigt de AVLS op clubbijeenkomsten en -evenementen een ECVO oogspecialist uit om Saarlooswolfhonden te laten onderzoeken. Ook niet-leden zijn met hun Saarlooswolfhond van harte welkom om een dergelijk onderzoek te laten verrichten. Op deze dagen geldt een gereduceerd tarief.

Hoe verloopt het onderzoek?

De hond krijgt oogdruppels toegediend waardoor de pupillen wijd open gaan staan. De druppels werken na ongeveer 20 minuten, de pupillen blijven daarna circa 4 uur wijd openstaan. De ogen worden in een verduisterde ruimte bekeken. Dit wordt ook wel spiegelen genoemd. Het oogonderzoek is ongevaarlijk en beslist niet pijnlijk voor de hond. Sedatie (een roesje) is niet nodig. De uitslag is direct bekend en wordt op het rapport oogonderzoek (het E.C.V.O. certificaat, zie afbeelding) vermeld.

Wat kost het onderzoek?

Het onderzoek kost bij een oogspecialist zo'n  € 35 per hond. Op een door de AVLS georganiseerde bijeenkomst betaalt de AVLS voor leden en niet-leden €10 per onderzochte hond. Voor alle eigenaren geldt dus een gereduceerd tarief van € 25.

Vanaf welke leeftijd moet een hond worden onderzocht?

De AVLS adviseert elke eigenaar van een Saarlooswolfhond om de hond vanaf de leeftijd van 18 maanden te laten onderzoeken door een oogarts die erkend is door de W.K. Hirschfeld Stichting of die is aangesloten bij de E.C.V.O. (E.C.V.O. is de afkorting van European College of Veterinary Opthalmologists, de internationale organisatie van oogspecialisten. Klik hier voor een lijst van erkende ECVO oogartsen bij jou in de buurt). Het is uitermate belangrijk dat een juist en volledig beeld wordt verkregen van de toestand in de populatie. Een aantal afwijkingen (bijvoorbeeld lensluxatie, cataract en PRA) ontstaat pas na enkele jaren. Een eenmalig onderzoek is dan niet voldoende omdat de afwijking zich later alsnog kan openbaren. Pupkopers  moeten bij de fokker om de ECVO rapporten van beide ouders vragen. De ouderdieren moeten vrij zijn van alle op het ECVO rapport genoemde oogafwijkingen. Wordt een nest geplaatst op de website van de AVLS, dan is zeker dat beide ouderdieren onderzocht zijn en  als "vrij " zijn beoordeeld door de specialist.

Moeten alle honden worden onderzocht?

Om een goed inzicht te krijgen is het wenselijk dat alle honden in de populatie worden onderzocht. Honden waarmee wordt gefokt, moeten in ieder geval worden onderzocht. De uitslag van het onderzoek is een jaar geldig. Lees ook het rasspecifiek fokreglement van de AVLS. In het geval de hond al op leeftijd is en al verschilende onderzoeken heeft ondergaan en bovendien niet (meer) met hem of haar gefokt zal worden, is een onderzoek niet zinvol.

Wat betekent de uitslag?

Vrij De hond vertoont geen verschijnselen van de aangegeven, als erfelijk beschouwde oogziekte. Dit betekent niet dat de hond de afwijking niet kan doorgeven aan de nakomelingen. De hond kan immers drager zijn van de erfelijke ziekte. Ook is het niet uit te sluiten dat de hond de afwijking later zelf alsnog krijgt.

Niet Vrij De hond vertoont de klinische symptomen van de erfelijke oogziekte.

Voorlopig Niet Vrij Er worden geringe afwijkingen gezien die passen in het klinisch beeld van de als erfelijk beschouwde oogziekte. Voortschrijden (progressie) van het proces moet dit bevestigen. Meestal wordt na een half jaar de hond opnieuw beoordeeld.

Waar kan ik de uitslagen vinden?

Je kunt op onze site hier de uitslagen van de honden bekijken.

Wat moet je meenemen voor het onderzoek?

De hond en de stamboom. Bij het onderzoek van een nest moet je de formulieren meenemen die door de Raad van Beheer zijn uitgereikt zoals de ‘aanvraag stamboom’ waarop de chipnummers zijn ingevuld of opgeplakt.

Wat is het E.C.V.O. panel?

Vier maal per jaar komt een panel van ECVO-oogspecialisten bijeen op de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren in Utrecht. Dan worden honden onderzocht bij wie afwijkingen zijn vastgesteld die nader onderzoek wenselijk maken. Het kan zijn dat het voor de oogarts niet zeker is of de afwijking die hij heeft vastgesteld in het beeld van een erfelijke oogafwijking past. Hij zal dan de mening van zijn collega's willen weten.

Ook komen situaties voor waarbij de ECVO voorschrijft dat de hond op een panelbijeenkomst opnieuw moet worden beoordeeld. Als bijvoorbeeld de resultaten van twee oogonderzoeken van verschillende artsen bij dezelfde hond niet met elkaar overeenkomen. In dat geval wordt voorlopig de meest ongunstige uitslag aangehouden tot de hond is onderzocht door het ECVO-panel. Het eindoordeel van het panel is doorslaggevend. De AVLS adviseert iedereen met klem naar zo'n panelbijeenkomst in Utrecht te gaan als dat door de oogarts wordt gevraagd of als de hond verschillend werd beoordeeld.

Wat is een ERG onderzoek?

ERG is de afkorting van Elektro Retino Gram, waarbij de hond onder volledige narcose wordt onderzocht. Het ERG registreert uiterst nauwkeurig de reactie van de oogzenuw op lichtimpulsen. Zo worden specifieke gegevens verkregen die met het oogonderzoek d.m.v. druppels niet verkregen kunnen worden. Het onderzoek vereist speciale, technische apparatuur die alleen bij universiteitsklinieken aanwezig is. Maar voor de constatering of een hond lijder is aan PRA is het voldoende hem door middel van oogdruppels te onderzoeken, zoals boven is beschreven. Een ERG is dan niet nodig.

Wanneer moet mijn Saarlooswolfhond een ERG onderzoek ondergaan?

Mocht het, in het kader van wetenschappelijk onderzoek, noodzakelijk zijn bij een representatief deel van onze populatie een ERG onderzoek te laten uitvoeren, dan zullen wij onze leden dringend verzoeken hieraan mee te werken. Het onderzoek zal plaatsvinden in nauwe samenwerking met het oogspecialistenteam van Prof. Dr. M. Boevé, hoogleraar oogheelkunde van de Universiteitskliniek Gezelschapsdieren te Utrecht.

Indien jouw Saarlooswolfhond daarvoor in aanmerking komt, zal je vanuit de AVLS een verzoek bereiken. We adviseren alle eigenaren met klem hieraan gehoor te geven zodat de wetenschappers meer inzicht krijgen in deze ernstige, erfelijke oogziekte. Dat is uiteindelijk in het belang van alle Saarlooswolfhonden. We beseffen heel goed dat het voor veel eigenaren een angstige gedachte is als hun dierbare hond een volledige narcose moet ondergaan. Inderdaad is dat voor de hond niet geheel zonder risico. Maar ondanks een aantal hardnekkige geruchten is er geen onafhankelijk, wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat de Saarlooswolfhond extra of extreem gevoelig zou zijn voor narcose, zoals dat bij sommige andere rassen wel is aangetoond. Bovendien wordt jouw Saarlooswolfhond met de meest uitgebreide zorg en alle denkbare voorzorgsmaatregelen omringd. In geval van nood kan snel worden ingegrepen.